KRAJ JEDNE EPOHE: Igra prijestola

Završetak planetarno popularne serije “Igra prijestola” ostavila je publiku podijeljenu i uglavnom razočaranu. U tom razočaranju ima opravdanosti, ali zbog toga su mnoge važne snage završetka serije propuštene.

Game of Thrones – Official Website

Tačno je da 8. sezona najlošija od svih. U poređenju sa drugim televizijskim sadržajem, ona bi bila prihvatljiva, ali u kontekstu čitave serije, to je jedan veliki pad izazvan iscrpljenošću, nedostatkom inovativnosti, nesigurnošću bez oslonca na originalni materijal i vjerovatno raznim produkcijskim problemima. Dijalozi su bili loši i odnosi među junacima su postali izvještačeni. Zapravo, oni su ostvareni kao niz monologa prekinutih dugim pauzama, nakon kojih počinje monolog nekog drugog lika. Trenuci jeftinog humora kojim su pokušali da naprave reminiscenciju na ranije, življe, opscenije, intigantnije i opasnije epizode, ostali su jeftini.

Game of Thrones – Official Website

Ipak, ono što u mojim očima spasava ovu sezonu od mediokriteta, i u neku ruku je opravdava kao završnicu epskog spektakla, jeste ono što većini gledalaca smeta. “Transformacija” Deneris u “ludu kraljicu”. Prije svega, osnovno pitanje je da li je uopšte Deneris luda. U posljednjoj epizodi ona pokazuje vrlo racionalno ponašanje. Jer po njenoj logici, spaljivanje čitavog grada koji joj odolijeva jeste nešto najracionalnije što može da uradi. Ona se vodi time što je dobro, a sve što se suprotstavlja njoj po automatizmu je zlo! I kao arbitar dobra i zla, ona je ta koja samostalno određuje šta je jedno a šta drugo. Ostali “nemaju izbora”.

Iako ovo nije popularno mišljenje, Deneris je do trenutka spaljivanja Kraljeve Luke bila jedan od najdosadnijih likova. Ako se sjetimo epizode u sedmoj sezoni kada je Deneris spalila Tarlijeve, shvatićemo da je ovakav postupak sasvim u skladu sa njenim načinom djelovanja. Ona je došla da ponudi slobodu, a oni koji je ne žele dobiće smrt (spaliće ih njen zmaj). Međutim, do samog kraja serija je uporno pokušavala da opravda njena zlodjela, predstavljajući Sersei kao njen antipod. Pretposljednja epizoda serije je to preokrenula, a posljednja je zapravo produbila njen lik.

U posljednjem razgovoru Deneris i Džona, najgenijalnije što su pisci, režiseri i glumica mogli da urade je to da prikažu Deneris ne kao tiranina, već kao djevojku koja zaista vjeruje da čini dobro. Zato ona upravo i pominje sebe kao djevojčicu koja ne zna da broji do dvadeset, jer na neki način ona to i dalje jeste. U posljednjoj sceni, serija nije pokušala da osudi niti da opravdava jednu od svojih najvažnijih junakinja, već da je pokaže onakvu kakva jeste. Mlada djevojka s vizijom, koja vidi predaleko da bi bila svjesna šta se dešava u njenoj neposrednoj blizini. I zato ovaj preobražaj nije preobražaj u pravom smislu, već samo promjena perspektive, koja je ovoj junakinji bila odavno potrebna. Sa te strane, on je i psihološki i dramaturški opravdan, i ovaj postupak razvijanja Denerisinog lika me podsjeća na genijalni film “Ivan Grozni” Sergeja Ejzenštejna.

Zapravo, najveći problem serije, koji se vuče već sezonama unazad, jeste njen glavni heroj, Džon Sniježni, što se u posljednjoj sezoni nije moglo sakriti. Džon je pravi nasljednik Neda Starka, u tom pogledu da dijeli njegovo poprilično naivno shvatanje časti i zadate riječi. Iako suštinski dobar, Ned Stark je počinio mnoštvo nepromišljenih odluka, koje su dovele do njegovog obezglavljivanja, ali i do mnogo većih političkih i vojnih konflikata tokom cijele serije. Za svoju naivnost kažnjen je smrću. Džon je preuzeo strogu moralnu paradigmu svoga “oca” i sa njom njegovu nepromišljenosti.

Iz sezone u sezonu pomenuti junak se vodi crno-bijelim viđenjem svijeta, a njegova djela su većinom nanosila više štete nego koristi. Ipak, serija njegove postupke nije samo opravdavala, nego i ohrabrivala. Zato se oko njega stvorio pripovjedni štit, koji ga spasava od svih opasnosti. Kada ga ubiju, Melisandra ga vrati iz mrtvih. Kada je na rubu vojnog poraza, Sansa dovodi pomoćnu vojsku i pobjeđuje. Kada je okružen Bijelim šetačima, pojavljuje se njegov ujak i spasava ga. Nemrtvi zmaj umire pred njim, kada je nedostajao trenutak da ga spali, a Denerisin posljednji zmaj, Drogon, umjesto njega spaljuje željezni prijesto, kao glavnog krivca smrti njegove majke. Dok je Ned Stark kažnjen, Džonova naivnost se nagrađuje. To je dovelo do velikog poistovjećivanja publike sa njegovim likom, kao osnovnim, iako pasivnim, parametrom dobra i zla, koji, za razliku od Deneris (koja je do 8. sezone predstavlja isti parametar) ne želi vlast.

Game of Thrones – Official Website

Razočaranje u 8. sezonu, između ostalog je prouzrokovano tim što Džon, kao centralni protagonista, do Denerisinog ubistva ne čini ništa. Ovo je na neki način demaskiranje lažnog junaka serije kao beskorisnog. Zatim, šok publike prilikom otkrivanja strahota Denerisinih osvajanja zapravo je preneseni šok Džona Sniježnog, kada otkriva cijenu ratnih pobjeda sopstvene kraljice. On tada upoznaje naličje njene ideologije. Zato su reakcije na posljednju sezonu toliko burne. One dolaze ne toliko od realnih nedostataka scenarija, koliko iz dvostrukog razočarenja u glavne junake serije, koji nisu onakvi kakvima su predstavljeni.

U posljednjoj epizodi, Džon se prisjeća poruke svoga meštra da “ljubav ubija dužnost”, pri čemu Tirion dodaje da i “dužnost ubija ljubav”. Iako je uvriježena tvrdnja da svoju kraljicu ubija iz ljubavi, on je zapravo ubija zbog dužnosti prema njenoj ideji i onome što ona predstavlja. Zaljubljeni Džon Sniježni bez razmišljanja bi učinio sve da ispuni Denerisin san. Ali, kao što Ned Stark na početku serije ubija bjegunca sa Sjevernog zida, jer je to njegova dužnost kao gospodara Sjevera, tako i Džon ubija Deneris jer zna da onog trenutka kada sjedne na željezni prijesto završava njena uloga revolucionara i počinje njena uloga tiranina. Dozvoliti ovakvu transformaciju bila bi najveća moguća izdaja.

Denerisina smrt u Džonovim rukama je zapravo njen jedini mogući happy ending, jer samo tako ona umire kao vizionar, revolucionar i veliki vladar, a da je preživjela, umrla bi kao autokrata i masovni ubica. U tome je istovremeno i njena tragičnost i njen hibris, što je krenula u pravcu s kojeg više nema povratka, jer prije ili kasnije, pravda pada u zaborav, i moć postaje sama sebi cilj. Kao što je rekla Sersei, jedan od najboljih likova serije: “Moć je moć!”

Game of Thrones – Official Website

 

                      za Elem: FEDOR MARJANOVIĆ

Ostavite komentar..